Het was natuurlijk een sprookjeslancering: de Republikeinse gouverneur van Texas, Rick Perry, die zich kandidaat stelde en opeens het spelverloop van de Republikeinse voorverkiezingen omgooide. Het leek nog maar te gaan om hem en de “niet-hem” – Mitt Romney. De andere kandidaten waren figuranten geworden in de race, en in de twee kandidatendebatten die de afgelopen twee weken elkaar in rap tempo opvolgden. En als het niet de race Perry – Romney was, dan was het Perry tegen het soepie. Opmerkelijk.
Opmerkelijk was natuurlijk ook de reactie van de media, in Amerika, maar ook hier in Nederland, die elkaar netjes achterna liepen en Perry zonder veel omhaal op zijn troon tilden. Dat zou je als een groot complot kunnen zien – ik laat even in het midden uit welke hoek, want zowel de linkse als rechtse pers deed aan het festijn mee – maar uit oogpunt van het verhaal (toch altijd heel belangrijk in de verkiezingsstrijd) is de aandacht voor Perry wel terecht. Het zijn natuurlijk de Republikeinse kiezers zelf die hun kandidaat kiezen, maar op papier is Perry de interessantste kandidaat. En de gevaarlijkste voor Obama, naar het zich laat aanzien. Maar van enige kritische verslaggeving is nog geen sprake. Want behalve dat hij de langstzittende gouverneur van Texas is sinds eeuwen en dat hij zeer religieus is en voor en tegen allemaal zaken waar de Tea Party ook allemaal voor en tegen is, meer weten we ook niet.
Laat ik me op 1 ding concentreren: Perry is gouverneur van Texas. Grote staat, veel inwoners, trouw Republikeins en met veel uitgevoerde doodvonnissen. Daadkrachtige en machtige persoon dus, die Perry. Helaas, dat valt wel mee. Of tegen, zo u wilt. De gouverneur van Texas, dus niet alleen Perry, maar Bush Jr. voor hem ook al, is een van de zwakste gouverneurs van Amerika. en dat komt niet door de persoon, maar door de Texaanse wet. Na jaren van corruptie door de Texaanse gouverneurs, volgens mij al sinds de burgeroorlog, hebben de Texanen via de grondwet van hun staat de gouverneur heel erg veel bevoegdheden afgenomen en die onder andere bestuurders verdeeld. Zo heeft de luitenant-gouverneur in de praktijk meer macht dan de gouverneur zelf. Daar komt nog bij dat de invloed van de gouverneur op het wetgevende proces slechts een paar maanden speelruimte heeft, omdat de wetgevende sessie van Texas inderdaad maar een paar maanden duurt. Daarna gaat het capitool weer dicht en kan de gouverneur fijn aan zichzelf werken. Het is namelijk geen wonder dat Bush en na hem Perry zo goed voorbereid de voorverkiezingen konden binnenstappen. Niet veel te doen, maar in de marge wel veel te konkelen.
Tijdens een van de debatten afgelopen weken werd Perry erop gewezen dat hij meer dan 200 executies had goedgekeurd tijdens zijn gouverneurschap (het was het Tea Party-debat: de constatering van het feit leverde groot gejuich vanaf de publieke tribune op). De gouverneur van Texas kan ook niet veel anders: de doodstraf bekrachtigen of op zijn hoogst om 30 dagen uitstel van de executie vragen. De macht om gratie te verlenen kan hij niet in zijn eentje nemen. Aangezien de Texanen weinig problemen hebben met het executeren van misdadigers, denkt een gouverneur vaak langer dan 30 dagen na voordat hij om dat uitstel vraagt. Het is dus meer een rechtgevende macht die graag mensen ter dood veroordeeld dan een gouverneur. Die heeft niet veel in te brengen.
Anyway: dat Perry een kansrijke Republikeinse kandidaat is, staat buiten kijf. Zijn Republikeinse tegenstanders zijn domweg te zwak. Dat heeft hij dus slim gezien. Maar dat het een politieke zwaargewicht is uit een belangrijke staat klopt maar voor de helft: Texas is een belangrijke staat. Al wint de Republikeinse kandidaat bij de presidentsverkiezingen altijd in Texas. Er hangt weinig af van Texas. Dat gebrek aan stevige politieke ervaring van Perry gaan we dus nog wel een paar keer zien tijdens de campagne van 2012. Vooralsnog zet ik toch mijn geld op hem in. Bij gebrek aan tegenstand binnen zijn partij.
p.s. De Republikeinen proberen in een paar staten de verkiezingswetgeving zo aan te passen dat niet langer het “”winner takes all”-principe leidend is, maar dat de winnaar van elk kiesdistrict in die staten (ik meen onder andere Pennsylvania) de kiesman voor dat district wint. Dat kan, zeker bij een battleground state als Pennsylvania, veel meer invloed op de uitslag in november 2012 hebben dan wie er de kandidaat voor de Republikeinen wordt. Ik hou beide zaken in de gaten.